Najciekawsze recenzje
Recenzje
Dostępność książki: X
Polecają X

Między wojną a codziennym życiem

Autor: misiak297

Książka: Moja droga Aleksandro (Siesicka Krystyna)

Data dodania: 2017-05-08 19:32

8 osób poleca ten tekst.

Dziś spędziłem dzień w roku 1944 – za sprawą niepozornej, nieco ponad stustronicowej powieści "Moja droga Aleksandro" Krystyny Siesickiej, wydanej po raz pierwszy w 1983 roku. To kolejny odrzut biblioteczny. Dawniej ta książeczka stała na półce w Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy w Białej Podlaskiej. Była czytana. Okładka została naderwana. Typowo biblioteczna foliowa oprawa jest szorstka, pomarszczona, miejscami rozdarta (może w ten sposób ktoś chciał sobie urozmaicić nudę popołudnia). Zza folii prawie nie widać uduchowionego oblicza dziewczyny. Ma zamknięte oczy, widać, że przeżywa coś w skupieniu, oddalona myślami. Zaglądam do środka. Kartki pożółkłe, pełno na nich plam, w tekście – pojedyncze zakreślenia. Oglądam ilustracje Jarosława Krawczyka – są dyskretne, ale mają w sobie głębię; dobrze komponują się z tekstem.

Zacząłem czytać – i przeniosłem się do roku 1944. Tak jak główna bohaterka, Ludwika nazywana Luizą. Trafiła ona razem z mężem Bartkiem i córką Zuzanną do Świętej Magdaleny, podwarszawskiej wioski, miejsca, w którym razem z babcią – pieszczotliwie zwaną Maryśką – kiedyś spędziła część wojennego lata. To obudziło wspomnienia, doprowadziło do swoistego spotkania pokoleń:

"Jak na karuzeli, pomyślałam, w wirujących fotelikach Maryśka, Aleksandra, Luiza, Zuzanna, rozpędzone, goniące za sobą pokolenia, czy doprawdy bez szans na prawdziwe spotkanie? Błędy, próby, żale, starania, a potem nic, nie pamięta się niczego, mija czas i znowu te same błędy, próby, żale, starania, mija czas i znowu"[1].

Po powrocie do domu Luiza sięgnęła po listy, które babcia pisała do jej matki, a swojej córki – Aleksandry. Przywołując odległą historię, będzie mogła spojrzeć szerzej na samą siebie i na relacje z własną dorastającą córką. Lektura tych listów to także próba zmierzenia się z pamięcią, z tym, jak pamiętamy ludzi, których kochaliśmy. Bohaterka rozmyśla o swojej babci:

"Czy potrafię przywołać jej obecność? Nie sądzę. Żadnymi słowami nie przekaże się do końca spojrzeń, gestów, pochylenia głowy. Zawsze będą tylko słowa tak często wieloznaczne. Mogę zaledwie naszkicować cień, zwłaszcza że najważniejsze, co go stanowiło – człowieka, trzeba było po prostu przeżyć"[2].

Maryśka udała się do Świętej Magdaleny z osobliwą misją – miała wysondować, dlaczego jej wnuczka nagle uciekła od matki i zamieszkała w domu wujka (trzeba przyznać, że osobliwe to lokum – przerobione z dawnego kurnika). W kolejnych listach relacjonuje swój pobyt w Świętej Magdalenie. Co takiego się stało? Na jaw wychodzą konflikty, urazy, ale także nadzieje. Nieoczekiwanie ten wspólny czas pozwoli babci zrozumieć Luizę. Jak napisze:

"Właściwie po raz pierwszy uprzytomniłam sobie, że Luiza jest człowiekiem. Zrozum mnie dobrze, Aleksandro. Zawsze była dla mnie dzieckiem, dziewczynką, twoją córką, moją wnuczką, człowiekiem nigdy. Człowiek to jest dla mnie tak od dwudziestu lat w górę"[3].

W "Moja droga Aleksandro" Krystyna Siesicka nie tylko pozwala się spotkać pokoleniom rozdzielonym przez zawirowania historii i czas. Pokazuje także próby zachowania zwyczajności w czasie koszmaru wojny: zbieranie ziół, partyjki szachów z księdzem, przekomarzanie się z chłopakiem, obserwowanie bocianów, pogłębiający się konflikt z matką. Codzienne życie toczy się dalej – i oprócz strachu niesie ze sobą radość. Dla piętnastoletniej Luizy to pierwsza miłość, dziecięca tęsknota za dorosłością, przyjemność zabawy. I wielkie problemy dojrzewania, które często pozostają takie same – bez względu na kontekst historyczny. Również Aleksandra musi się zmierzyć z kwestiami, niezwiązanymi bezpośrednio z wojną. Oczywiście Luiza, Maryśka, Bartek, Andrzej czy Karolina nie funkcjonują w próżni. I ich nie omijają wojenne tragedie, trudne wybory, sprawy rozgrywające się na granicy życia i śmierci.

Nie ma tu łatwych rozwiązań, lukrowanych happy endów. "Moja droga Aleksandro" to co prawda książka napisana przede wszystkim z myślą o młodzieży, ale dorosły czytelnik również może przeczytać ją z zaangażowaniem. Ta powieść nie ma w sobie trywialności, pozostaje bardzo blisko prawdziwego życia z całą jego złożonością. Siesicka pisała z wielkim wyczuciem, bez patosu, za to z ogromnym ciepłem. Jej postaci są prawdopodobne psychologicznie, relacje między nimi – wiarygodne. Dbała też o język, który miejscami zachwyca. Miała prawdziwą zdolność wyczarowywania nastrojów za pomocą kilku celnych, urzekających zdań. Spójrzcie na fragment, w którym Luiza wspomina żałobę po ojcu:

"Nie pamiętam mojego ojca, byłam jeszcze bardzo mała, kiedy to się stało, i wydaje mi się, że nawet fakty, które sobie przypominam, są pamięcią wtórną, powstałą z opowiadań babci, a później mamy. Kiedy mój ojciec zginął w wypadku samochodowym, moja matka miała dwadzieścia pięć lat. Babcia mówiła, że mama nie potrafiła wtedy cierpieć dyskretnie. Cierpiała na zewnątrz, razem z nią pogrążone były w żałobie meble, firanki, ręczniki, dywany, serwetki. Nasze mieszkanie zaczął pokrywać kurz, rosły sterty nie upranej bielizny, a ja chodziłam w poplamionym fartuszku i w dziurawych pończochach. Mama przestała dbać o siebie, zapominała o moich posiłkach. Wydaje mi się, że pamiętam naprawdę, jak zasypiałam w gabinecie zwinięta w kłębek na pokrytej skórą kanapie. Skóra była zimna i rozgrzewała się dopiero od ciepła mojego ciała. Wreszcie do naszego domu wtargnęła babcia i ona nauczyła mamę cierpienia, tak jak kiedyś uczyła ją radości"[4].

Mam nadzieję, że i Wy zechcecie się przenieść w czasie do lipca 1944 roku i do Świętej Magdaleny. Zapewniam, że będzie to podróż pełna wzruszeń.


---
[1] Krystyna Siesicka, "Moja droga Aleksandro", wyd. Siedmioróg, 1992, s. 9.
[2] Tamże, s. 15.
[3] Tamże, s. 23-24.
[4] Tamże, s. 68-69.

(c)Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie bez zgody autora zabronione.

Podziel się:

komentarzy: 7 | wyświetleń: 1500

Dodaj komentarz  

Pokaż: [drzewo komentarzy] [komentarze według daty dodania]

Użytkownik: koczowniczka 2017-05-11 08:54 napisał(a):

Odpowiedź na: Dziś spędziłem dzień w ro... | misiak297 Pokaż rodzica

Czytałam kilka dni temu. A przed miesiącem „Ulicę Świętego Wawrzyńca” i nie mogę się nadziwić, jak różne są te książki. Mam wrażenie, że pisały je inne osoby. Cóż tu dużo mówić – „Ulica” to gniot. Zaś „Moja droga Aleksandro” jest perełką, w której wszystko zachwyca: tematyka, postacie, refleksje, język, kompozycja. Dosłownie wszystko. Nie widzę w tej powieści ani jednego słabego punktu. Fragment o żałobie i ja odebrałam jako jeden z najpiękniejszych. Bardzo podobał mi się też opis pierwszego spotkania Luizy z Bartkiem. Ten opis pokazuje, że Siesicka miała duże poczucie humoru. :)

Ponieważ wątki wojenne bardzo lubię, mam pytanie: w których jeszcze książkach tej autorki są nawiązania do wojny? Pisałeś, że w „Nie ma z kim tańczyć”. Może gdzieś jeszcze?

Linka Odpowiedz

Użytkownik: misiak297 2017-05-11 09:32 napisał(a):

Odpowiedź na: Czytałam kilka dni temu. ... | koczowniczka Pokaż rodzica

Dziękuję za komentarz, Koczowniczko. To rzeczywiście pozycja warta wypromowania.

W "...nie ma z kim tańczyć" wojna jest tematem głównym.
W "Beethovenie i dżinsach" jest jeden ważny wątek związany z wojną (pewne wspomnienia wojenne prześladują główną bohaterkę).

Może ktoś jeszcze dorzuci jakiś tytuł?

Linka Odpowiedz

Użytkownik: minutka 2017-05-11 13:06 napisał(a):

Odpowiedź na: Czytałam kilka dni temu. ... | koczowniczka Pokaż rodzica

Takie nawiązanie, istotne dla fabuły, znajdziesz też w Ludzie jak wiatr (Siesicka Krystyna).

Linka Odpowiedz

Użytkownik: koczowniczka 2017-05-12 11:42 napisał(a):

Odpowiedź na: Takie nawiązanie, istotne... | minutka Pokaż rodzica

O, właśnie o coś takiego mi chodziło. Zerknęłam w Twoje oceny. Widzę, że przeczytałaś dużo książek Siesickiej. Ja poznaję tę autorkę dopiero teraz. :)

Linka Odpowiedz

Użytkownik: aleutka 2017-05-12 15:19 napisał(a):

Odpowiedź na: Czytałam kilka dni temu. ... | koczowniczka Pokaż rodzica

Sa jeszcze w Powiem Julce (Siesicka Krystyna) To jedna ze slabszych powiesci w moim odczuciu. Ale bardzo dobrze przywoluje wlasnie te fragmenty o wojnie i latach tuzpowojennych.

Te nowsze rzeczywiscie rozczarowuja calkowicie sie zgadzam z opinia o Ulicy.

A Moja droga Aleksandro tez mnie wciagnelo ogromnie, taka ukladanka ogromne emocje przy rekonstrukcji.

Linka Odpowiedz

Użytkownik: koczowniczka 2017-05-16 18:41 napisał(a):

Odpowiedź na: Sa jeszcze w Powiem Julce... | aleutka Pokaż rodzica

Skoro słabsza, nie będę kupować, tylko wypożyczę z biblioteki. :) Tak, ta książka wywołuje wiele emocji. Jedna z postaci bardzo mnie zirytowała. Uwaga: po kliknięciu pokażą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu

Linka Odpowiedz

Użytkownik: koczowniczka 2017-08-18 21:08 napisał(a):

Odpowiedź na: Sa jeszcze w Powiem Julce... | aleutka Pokaż rodzica

Przeczytałam „Powiem Julce”. Według mnie wcale nie jest aż tak słaba, czytałam ją z zaciekawieniem i żałowałam, że tak szybko się skończyła. Opowiada o wojnie, ale inaczej niż w „Moja droga Aleksandro”. Tym razem Siesicka opisała okres, kiedy ze wschodu nadchodzili nasi „wybawiciele”. Pokazany jest strach właścicieli ziemskich, decydujących się na ucieczkę na zachód, i brutalność czerwonoarmistów gwałcących polskie dziewczęta. Uwaga: po kliknięciu pokażą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu Partyzantów nazywa „jędrusiami”, czerwonoarmistów – „maruderami”, więc młodzież nieorientująca się w historii może nie zrozumieć wielu rzeczy. Warstwa wspomnieniowa rozwinięta jest mocno, współczesna – niemal wcale. Niewiele dowiadujemy się o Julce, do której Teresa kieruje swój monolog.

Michał, jaką książkę tej autorki będziesz teraz czytał? :)

Linka Odpowiedz

- książka oceniona przez Ciebie - najedź na ikonę przy książce aby zobaczyć ocenę

- do książki dodano opisy lub recenzje

- książka dostępna w naszej księgarni

- książka dostępna u innych użytkowników (wymiana, kupno)

- książka znajduje się w Twoim schowku