Dodany: 2009-05-25 18:50|Autor: klara.wojnarska

Recenzja nagrodzona!

Książka: Radio Armageddon
Żulczyk Jakub

1 osoba poleca ten tekst.

O konieczności kąpieli w "Krecie"


Szanowny współczytelniku, zapnij pasy. Jeśli szukałeś w polskiej literaturze ostatnich lat autora bijącego się ze słowem o nowy sens jak Jakub (Ż.) z aniołem prozy, jeśli kwękasz nad miałkością młodej generacji pisarzy, oskarżając ją o puste efekciarstwo, wreszcie jeśli myślisz, że temat bohatera romantycznego gryzie glebę 2 metry pod tabliczką "Galilaee, vicisti!", to nadeszło właśnie dla Ciebie upragnione all-in-one - "Radio Armageddon" Jakuba Żulczyka.

Są i złe wiadomości. Niestety "Radio" jest powieścią, której nie da się zrozumieć kartkując na wyrywki przy półce w empiku. Trzeba ją znieść, przeżyć i w dobrej wierze poddać się bolesnym zabiegom autora. Bo Żulczyk skonstruował powieść nie z akapitów, ale z kropel stężonego ługu przeżerającego skórę nawykłą do literackich puci-puci, którymi meblują się obecnie lanserskie księgarnie. Czyta się pod górkę i trudno, bo bombardując piętrowymi epitetami, ciągami skojarzeń i obserwacji długimi jak stąd do Marsa, zapętlając chronologię autor odkrywa pod warstwą epidermy naszych nawyków miejsca, do których można krótko i celnie wstrzelić nieznane emocje. Metoda może i terrorystyczna, wręcz nadająca się na appendix do "Doktryny szoku" Naomi Klein. Ale niezwykle skuteczna. I oczyszczająca.

Zresztą temat skóry, pod-skóry, jej wydzielin (zwłaszcza gilów - od "Zrób mi jakąś krzywdę" obowiązkowo 3 x na 100 stron) przewija się często przez treść, jakby bariera pełnego porozumienia między ludźmi, "całkowitej translacji", miała w powierzchni ludzkiego ciała jakąś tajemniczą fizyczną reprezentację. Ciało jest w powieści gwałcone na wszystkie możliwe sposoby - przez przemoc, seks, substancje psychoaktywne, muzykę, policję, w końcu idee i marketing. Tylko poza nim można odnaleźć pełne ukojenie. Póki trwa ciało, skóra, niemożliwa dla bohaterów jest jakakolwiek zmiana, jakakolwiek prawdziwa komunikacja.

Gdyby warsztat literacki Żulczyka był prawdziwym pokojem, uciekłbyś z niego z krzykiem nie doczekawszy obiecanej dobranocki. Temu, jak sądzę, "Radio Armageddon" zawdzięcza nieobecność na listach poważniejszych nominacji do nagród literackich, może oprócz zgłoszenia do "Paszportu Polityki" na pociechę. Dla wielbicieli parasolek i Huellego jest to po prostu teren niedostępny, nie tylko z uwagi na kompletną obcość świata przedstawionego i brak aktualnych znaczeń słów "feta" czy "X-box" w pierwszym wydaniu encyklopedii PWN. Już sam wydawca (Lampa i Iskra Boża, 2008) niefortunnie sugeruje, że mamy do czynienia z czymś w rodzaju biblii dla gówniarzy, co niewątpliwie podnosi sprzedaż i równie niewątpliwie dyskredytuje książkę u zawodowych recenzentów poświęcających tyle samo czasu na studiowanie notki na okładce, co na samą treść książki.

Tymczasem przybycie diabelskiego Cyprianka do nowej szkoły nie jest wcale początkiem kreskówki o ćpaniu, imprezach i spóźnionym ataku wyrzutów sumienia wobec totalnej konsumpcji. "Radio Armageddon" to dojrzała dekonstrukcja mitu bohatera romantycznego, który czka się nam grupowo-narodowo od lat bez mała dwustu, ginąc w powstaniu lub tylko wysypując zboże na tory. W "Radiu" ten mit sam siebie przekracza, zapętla się i w końcu wymyka stereotypowym zakończeniom. Żulczyk umiejętnie rozdziera dotąd nienaruszoną materię rozpiętą między romantyzmem a cynizmem, ukazuje się jako twórca niezwykle wrażliwy i jednocześnie antysentymentalny, depcząc brutalnością opisu każdą stokrotkę możliwych ckliwości.

Książce oczywiście można zarzucić kilka niewielkich dłużyzn, sporo braków korektorskich lub nazbyt jawnych popisów erudycyjnych autora (i nie chodzi tu bynajmniej o partie Toudiego). Wady te kompensuje charakterystyczna już dla pierwszej powieści ostrość obserwacji, jakby Jakub Żulczyk cierpiał na oczną odmianę ADHD. Żeby nie było mu łatwo, ze swoich słownych szczypców, pejczy i paralizatorów konstruuje majeutyczną machinę do wydobywania nadzwyczaj delikatnych uczuć. I świetnie mu się to udaje. Choćby dlatego warto włączyć "Radio Armageddon" i pozwolić mu grać do samego końca.

(c)Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie bez zgody autora zabronione.

Wyświetleń: 6872
Dodaj komentarz
Przeczytaj komentarze
ilość komentarzy: 4
Użytkownik: wapel 2009-05-30 06:44 napisał(a):
Odpowiedź na: Szanowny współczytelniku,... | klara.wojnarska
Świetna recenzja.Wydaje mi się,że książka Żulczyka nie bardzo trafia w moje gusta,ale napisałaś o niej z taką pasją, tak interesująco, że mam wielką ochotę po nią sięgnąć.
Pozdrawiam.
Użytkownik: Monika.W 2009-05-30 09:38 napisał(a):
Odpowiedź na: Szanowny współczytelniku,... | klara.wojnarska
Osiągnęłaś cel recenzenta (tak mi się wydaje) - zaciekawiłaś. Nie wiem, czy mi się spodoba. Co więcej - mam wrażenie, że nie. Ale dzięki Twojej recenzji mam ochotę spróbować, będę szukać w księgarniach.
Użytkownik: TrNw 2009-06-12 20:37 napisał(a):
Odpowiedź na: Szanowny współczytelniku,... | klara.wojnarska
Recenzja z żartem i polotem! Wielkie brawa dla autorki. Swoją treścią, ciekawi i pobudza chęć do przeczytania "Radia Armageddon". Zaintrygował mnie fragment dotyczący dekonstrukcji mitu bohatera romantycznego. Bezapelacyjnie do schowka, a następnie na poszukiwania do pobliskich księgarni.
Użytkownik: dot59Opiekun BiblioNETki 2009-06-13 11:58 napisał(a):
Odpowiedź na: Szanowny współczytelniku,... | klara.wojnarska
Nie mam się za osobę "nawykłą do literackich puci-puci, którymi meblują się obecnie lanserskie księgarnie", bo nie wiem, co też to może być - jako że w promieniu 20 km od mojego miejsca zamieszkania znajduje się jedna jedyna placówka dystrybucji książek, którą z trudem można nazwać księgarnią, a cóż dopiero lanserską! :) Jednak tej książki prawie na pewno nie przeczytam; po paru pierwszych zdaniach zorientowałam się, że należy do tego rodzaju literatury,którego zdecydowanie nie lubię (mam na myśli szczególnie "temat skóry, pod-skóry, jej wydzielin {zwłaszcza gilów}").
Ale podziwiam ostrą, błyskotliwą recenzję. To sztuka napisać interesująco o czymś, co z założenia nie spodoba się wielu ludziom. A zwłaszcza zachęcić tych, którzy sami by po to nie sięgnęli.
Patronaty Biblionetki
Biblionetka potrzebuje opiekunów
Recenzje

Użytkownicy polecają:

Redakcja poleca: